Er-Rezzâk, “rızık veren, rızkı yaratan ve her canlıya ulaştıran” anlamına gelir. Allah’ın en çok bilinen isimlerinden biridir. Bu isim, insanın en temel kaygılarından birine, yani geçim endişesine doğrudan cevap verir.
Arapça Yazılışı ve Zikri
الرَّزَّاقُ
Zikir olarak “Yâ Rezzâk” şeklinde okunur. İsim, Tirmizî’nin rivayet ettiği 99 isim listesinde yer alır (Tirmizî, Deavât, 3507).
Kelime Anlamı
“Rezzâk” kelimesi Arapçada “rızık” kökünden gelir ve mübalağa kalıbındadır. Yani sadece “rızık veren” değil, “sürekli ve bol rızık veren” demektir. Rızık sözlükte yararlanılan her şeyi ifade eder: yiyecek, içecek, giyecek, sağlık, ilim, aile, huzur ve iman.
Kur’an’da Er-Rezzâk
“Şüphesiz rızık veren, güç ve kuvvet sahibi olan ancak Allah’tır.”
(Zâriyât, 51/58)
Er-Rezzâk ismi Kur’an’da isim olarak bu âyette geçer. Âyet, bir önceki âyetle birlikte okunduğunda anlamı tamamlanır: “Ben onlardan bir rızık istemiyorum, beni doyurmalarını da istemiyorum” (Zâriyât, 51/57). Yani Allah kullarına muhtaç değildir; aksine bütün kullar O’na muhtaçtır.
“Yeryüzünde yürüyen her canlının rızkı yalnızca Allah’a aittir.”
(Hûd, 11/6)
“Kim Allah’a karşı gelmekten sakınırsa Allah ona bir çıkış yolu açar ve onu ummadığı yerden rızıklandırır. Kim Allah’a tevekkül ederse O, ona yeter.”
(Talâk, 65/2–3)
Rızık Sadece Para Değildir
Günümüzde “rızık” denince akla genellikle maaş ve kazanç gelir. Oysa Kur’an’daki kullanımı çok daha geniştir:
- Maddi rızık: Yiyecek, içecek, mal ve kazanç
- Bedensel rızık: Sağlık, güç, uyku
- Manevi rızık: İman, ilim, hikmet, huzur
- Sosyal rızık: Aile, evlat, iyi dostlar
Bu bakış, insanın sahip olduklarını yeniden fark etmesini sağlar. Kazancı az olan biri, sağlık ve huzur gibi rızıklarla zengin olabilir.
Tevekkül ve Çalışmak
Ömer b. Hattâb’dan (r.a.) rivayet edilen hadiste Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur: “Eğer siz Allah’a gereği gibi tevekkül etseydiniz, kuşları rızıklandırdığı gibi sizi de rızıklandırırdı. Kuşlar sabah aç çıkar, akşam tok döner” (Tirmizî, Zühd, hadis no. 2344).
Hadisteki ince nokta şudur: Kuşlar yuvalarında beklemez; sabah çıkıp rızıklarını ararlar. Tevekkül, çalışmayı bırakmak değil, çalıştıktan sonra sonucu Allah’a bırakmaktır.
Er-Rezzâk İsminin Hayata Yansıması
- Helal kazanç: Rızkı veren Allah olduğuna göre, haram yoldan kazanca gerek yoktur.
- Cömertlik: Rızık Allah’tan geldiğine göre, ondan başkalarıyla paylaşmak kişiyi fakirleştirmez.
- Kıskançlıktan uzak durmak: Başkasının rızkı, benim rızkımdan eksilmez.
- Şükür: Az da olsa verilen rızık için teşekkür etmek.
Er-Rezzâk İsmiyle Dua
“Yâ Rezzâk! Bize helal ve bereketli rızık ver. Verdiğin rızkı hayırda kullanmayı nasip et. Bizi kimseye muhtaç etme.”
Sık Sorulan Sorular
Er-Rezzâk esmasını belirli sayıda okumak zenginlik getirir mi?
Halk arasında yaygın olan bu tür sayı ve sonuç bilgileri sahih kaynaklara dayanmaz. Esmalarla zikir, Allah’ı anmak ve tanımak için yapılır; bir “formül” olarak görülmemelidir. Rızkın sebeplerini Kur’an’ın kendisi sayar: takva, tevekkül, istiğfar ve çalışmak.
Rızkın Genişlemesine Vesile Olan Ameller
| Amel | Dayanağı |
|---|---|
| Takva (Allah’a karşı gelmekten sakınmak) | Talâk, 65/2-3 |
| İstiğfar | Nûh, 71/10-12 |
| Şükür | “Şükrederseniz elbette size nimetimi artırırım.” İbrâhîm, 14/7 |
| Sadaka ve infak | “Allah yolunda ne harcarsanız O onun yerine başkasını verir.” Sebe’, 34/39 |
| Akraba ilişkilerini gözetmek (sıla-i rahim) | “Rızkının genişlemesini isteyen akrabasını gözetsin.” Buhârî, Edeb, 5986 |
| Helal kazanç için çalışmak | “Hiç kimse elinin emeğinden daha hayırlı bir yemek yememiştir.” Buhârî, Büyû’, 2072 |
Rızık İçin Okunacak Dualar
Helal rızık duası
اللَّهُمَّ اكْفِنِي بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ وَأَغْنِنِي بِفَضْلِكَ عَمَّنْ سِوَاكَ
Okunuşu: Allâhümme’kfinî bi-halâlike an harâmik, ve ağninî bi-fadlike ammen sivâk.
Anlamı: “Allah’ım! Helalinle beni haramından koru ve lütfunla beni senden başkasına muhtaç etme.”
Kaynak: Tirmizî, Deavât (hadis no. 3563). Hz. Ali’nin, borçlarından kurtulmak isteyen birine öğrettiği duadır.
Sabah namazından sonra okunan dua
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا طَيِّبًا وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا
Okunuşu: Allâhümme innî es’elüke ilmen nâfi’an ve rızkan tayyiben ve amelen mütekabbelâ.
Anlamı: “Allah’ım! Senden faydalı ilim, temiz rızık ve kabul edilmiş amel isterim.”
Kaynak: İbn Mâce, İkâmetü’s-salât (hadis no. 925).
Sık Sorulan Sorular
Rızık önceden yazılmışsa çalışmaya gerek var mı?
Evet. Rızkın Allah’ın takdirinde olması, sebeplere sarılmayı ortadan kaldırmaz. Kuş hadisinde de görüldüğü gibi, tevekkül çalışmayla birlikte olur. Kur’an da namazdan sonra “yeryüzüne dağılın ve Allah’ın lütfundan arayın” (Cuma, 62/10) buyurur.
“Yâ Rezzâk” belirli bir sayıda okunmalı mı?
Esmâ-i Hüsnâ’yı belirli sayılarda okumanın belirli sonuçlar doğuracağına dair sahih bir rivayet yoktur. İsim, dua ederken anlamı düşünülerek okunabilir.
İlgili Yazılar
- Esmâ-i Hüsnâ Nedir? Allah’ın 99 İsmi ve Anlamları
- İstiğfar Nedir? Anlamı ve İstiğfar Duaları
- El-Vedûd İsmi: Allah’ın Sevgisi Üzerine
Kaynakça
- Kur’ân-ı Kerîm, Zâriyât 51/57-58; Hûd 11/6; Talâk 65/2-3; Nûh 71/10-12; İbrâhîm 14/7; Sebe’ 34/39; Cuma 62/10.
- Buhârî, el-Câmiu’s-sahîh: Edeb, Büyû’.
- Tirmizî, es-Sünen: Zühd, Deavât; İbn Mâce, es-Sünen, İkâmetü’s-salât.
Not: Bu yazı dinî bilgilendirme amaçlıdır. Fıkhî konularda Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarına veya bir din görevlisine danışmanızı tavsiye ederiz.