Tesbihat, farz namazlardan sonra yapılan zikir ve dualardır. Namazın ardından hemen kalkmak yerine birkaç dakika Allah’ı anmak, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) düzenli uyguladığı bir sünnettir. Bu yazıda tesbihatın sırasını ve kaynaklarını adım adım açıklıyoruz.
Tesbihatın Sırası
1. Selamdan sonra
Namazdan selam verildikten sonra şu dua okunur:
“Allâhümme ente’s-selâm ve minke’s-selâm, tebârakte yâ ze’l-celâli ve’l-ikrâm.”
“Allah’ım! Sen selamsın (her türlü eksiklikten uzaksın), selamet sendendir. Ey celal ve ikram sahibi, sen ne yücesin!”
Kaynak: Müslim, Mesâcid.
اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ
2. İstiğfar
Sevbân’dan (r.a.) rivayet edildiğine göre Peygamber Efendimiz namazdan sonra üç defa “Estağfirullâh” derdi.
Kaynak: Müslim, Mesâcid.
3. Salavat (Türkiye’deki uygulama)
Türkiye’de sünnet namazlar kılındıktan sonra “Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammed…” diye salavat getirilmesi yaygın bir uygulamadır.
4. Âyetü’l-Kürsî
Ebû Ümâme’den (r.a.) rivayet edilen hadiste, her farz namazdan sonra Âyetü’l-Kürsî okuyan kişi ile cennet arasında ölümden başka engel kalmayacağı bildirilmiştir.
Kaynak: Nesâî, es-Sünenü’l-kübrâ.
5. 33’er Tesbih
Ardından tesbih çekilir:
- 33 defa “Sübhânallâh” (Allah her türlü eksiklikten uzaktır)
- 33 defa “Elhamdülillâh” (Hamd Allah’a mahsustur)
- 33 defa “Allâhu ekber” (Allah en büyüktür)
Yüze tamamlamak için şu okunur:
“Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamdü ve hüve alâ külli şey’in kadîr.”
“Allah’tan başka ilah yoktur. O tektir, ortağı yoktur. Mülk O’nundur, hamd O’na aittir. O her şeye gücü yetendir.”
Ebû Hüreyre’den (r.a.) rivayet edilen hadiste, bu şekilde tesbih çeken kişinin günahlarının deniz köpüğü kadar olsa bile bağışlanacağı bildirilmiştir.
Kaynak: Müslim, Mesâcid.
Tesbih cümlelerinin Arapça yazılışı:
سُبْحَانَ اللَّهِ الْحَمْدُ لِلَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ
لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
Kaynak: Müslim, Mesâcid (hadis no. 597).
6. Dua
Tesbihatın sonunda eller kaldırılarak dua edilir. Kişi kendi diliyle, istediği şekilde dua edebilir. Kur’an’daki “Rabbenâ” duaları da bu bölümde okunabilir.
Camideki Tesbihat Sırası (Türkiye Uygulaması)
Türkiye’deki camilerde, farz namazdan ve varsa son sünnetten sonra müezzinin yönetiminde şu sıra izlenir:
- “Allâhümme ente’s-selâm…” duası (farzdan hemen sonra)
- Sünnet namaz kılınır (öğle, akşam, yatsı)
- Müezzin salavat getirir: “Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammed…”
- “Sübhânallâhi ve’l-hamdü lillâhi ve lâ ilâhe illallâhu vallâhü ekber…” cümlesi okunur
- Âyetü’l-Kürsî okunur
- 33 Sübhânallâh, 33 Elhamdülillâh, 33 Allâhu ekber çekilir
- “Lâ ilâhe illallâhu vahdehû…” ile yüz tamamlanır
- İmam dua eder; dua “Sübhâne rabbike…” (Sâffât, 37/180-182) âyetleriyle bitirilir
Sabah ve ikindi namazlarında farzdan sonra sünnet olmadığı için tesbihat farzın hemen ardından yapılır.
Tesbihatın Farklı Rivayetleri
| Rivayet | Şekil | Kaynak |
|---|---|---|
| 33-33-33 + Lâ ilâhe illallâh | Toplam 100 | Müslim, Mesâcid (597) |
| 33-33-34 | Allâhu ekber 34 defa, toplam 100 | Müslim, Mesâcid |
| 10-10-10 | Kısa tesbihat | Ebû Dâvûd, Edeb; Tirmizî, Deavât |
| 25-25-25-25 | Lâ ilâhe illallâh ilavesiyle | Nesâî, Sehv |
Bu farklı şekillerin hepsi sünnete uygundur. Vakti dar olan kişi 10’ar tesbihle yetinebilir; önemli olan tesbihatı terk etmemektir.
Tesbihat Nasıl Sayılır?
Tesbihat Nasıl Sayılır?
Abdullah b. Amr’dan (r.a.) rivayet edildiğine göre Peygamber Efendimiz tesbihleri sağ elinin parmaklarıyla sayardı (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Deavât). Tesbih (tespih) kullanmak da âlimlerin çoğunluğuna göre caizdir.
Tesbihatın Anlamı Üzerine
Tesbihat, namazdaki huzurun hemen dağılmaması için bir köprü gibidir. Üç kısa cümle, imanın özünü özetler:
- Sübhânallâh: Allah’ı eksikliklerden tenzih etmek
- Elhamdülillâh: Nimetleri için O’na şükretmek
- Allâhu ekber: O’nun her şeyden büyük olduğunu kabul etmek
Sık Sorulan Sorular
Tesbihat yapmak zorunlu mu?
Hayır, tesbihat sünnettir. Ancak fazileti çok büyük olduğu için terk edilmemesi tavsiye edilir.
Acelem varsa ne yapmalıyım?
En azından üç defa istiğfar ve “Allâhümme ente’s-selâm…” duasını okumak, ardından 33’er tesbihi tamamlamak birkaç dakikanızı alır.
Tesbihat yüksek sesle mi yapılır?
Camide imamla birlikte yapılan tesbihatta müezzin sesli okur, cemaat içinden takip eder. Yalnız kılınan namazlarda içinden yapılır.
Tesbihatı sünnetten önce mi sonra mı yapmalıyım?
Her iki uygulama da vardır. Hanefî mezhebinde, sünneti olan farzlardan sonra uzun zikirle sünneti geciktirmemek için önce sünnet kılınır, tesbihat sonra yapılır. “Allâhümme ente’s-selâm” duası ise farzdan hemen sonra okunur.
İlgili Yazılar
- Âyetü’l-Kürsî: Okunuşu, Anlamı ve Fazileti
- Namaz Duaları: Sübhaneke, Ettehiyyatü, Salli-Barik ve Rabbena
- İstiğfar Nedir? Anlamı ve İstiğfar Duaları
Kaynakça
- Kur’ân-ı Kerîm, Sâffât 37/180-182.
- Müslim, el-Câmiu’s-sahîh, Kitâbü’l-Mesâcid.
- Ebû Dâvûd, es-Sünen, Edeb ve Salât; Tirmizî, es-Sünen, Deavât; Nesâî, es-Sünen, Sehv; es-Sünenü’l-kübrâ.
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler.
Not: Bu yazı dinî bilgilendirme amaçlıdır. Fıkhî konularda Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarına veya bir din görevlisine danışmanızı tavsiye ederiz.