Uyku, Kur’an’da Allah’ın nimetlerinden biri olarak anılır: “Uykunuzu dinlenme kıldık” (Nebe’, 78/9). Peygamber Efendimiz (s.a.v.) her gece yatmadan önce belirli dualar ve sûreler okur, günü Allah’ı anarak kapatırdı. Bu yazıda o duaları kaynaklarıyla birlikte derledik.
1. İhlâs, Felak ve Nâs
Hz. Âişe (r.anhâ) anlatıyor: Peygamber Efendimiz her gece yatağına girdiğinde avuçlarını birleştirir, İhlâs, Felak ve Nâs sûrelerini okuyarak avuçlarına üfler, sonra ellerini başından başlayarak vücudunun ulaşabildiği yerlerine sürerdi. Bunu üç defa yapardı.
Kaynak: Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân.
2. Âyetü’l-Kürsî
Yatağa girerken Âyetü’l-Kürsî okuyan kişinin sabaha kadar Allah tarafından korunacağı bildirilmiştir.
Kaynak: Buhârî, Vekâle.
3. Bakara Sûresinin Son İki Âyeti
“Kim geceleyin Bakara sûresinin son iki âyetini okursa, bu ona yeter.”
Kaynak: Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân; Müslim, Müsâfirîn.
Bu âyetler “Âmenerrasûlü” diye başlar (Bakara, 2/285–286) ve “Rabbenâ lâ tüâhiznâ…” duasıyla biter.
4. Tesbih: 33-33-34
Hz. Fâtıma (r.anhâ) ev işlerinin yorgunluğundan bahsedip bir yardımcı istediğinde, Peygamber Efendimiz ona ve Hz. Ali’ye şunu tavsiye etti: Yatağa girdiklerinde 33 defa “Sübhânallâh”, 33 defa “Elhamdülillâh” ve 34 defa “Allâhu ekber” demelerini ve bunun onlar için bir yardımcıdan daha hayırlı olduğunu söyledi.
Kaynak: Buhârî, Nafakât; Müslim, Zikir.
5. Yatarken Okunan Kısa Dua
Okunuşu: Bismike’llâhümme emûtü ve ahyâ.
بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا
Anlamı: “Allah’ım! Senin adınla ölür (uyur) ve dirilirim (uyanırım).”
Kaynak: Buhârî, Deavât.
6. Teslimiyet Duası
Berâ b. Âzib’e (r.a.) Peygamber Efendimiz şöyle tavsiye etti: Yatağına gideceğin zaman namaz abdesti gibi abdest al, sağ tarafına yat ve şu duayı oku:
Okunuşu: Allâhümme eslemtü nefsî ileyk, ve fevvadtü emrî ileyk, ve elce’tü zahrî ileyk, rağbeten ve rahbeten ileyk. Lâ melce’e ve lâ mencâ minke illâ ileyk. Âmentü bi-kitâbike’llezî enzelte ve bi-nebiyyike’llezî erselte.
Anlamı: “Allah’ım! Kendimi sana teslim ettim. İşimi sana bıraktım. Sırtımı sana dayadım. Rahmetini umarak ve azabından korkarak sana yöneldim. Senden kaçıp sığınılacak yer yine ancak sensin. İndirdiğin kitaba ve gönderdiğin peygambere iman ettim.”
Hadiste, bu duayı okuyup o gece vefat eden kişinin fıtrat üzere (İslam üzere) vefat etmiş olacağı bildirilmiştir.
Kaynak: Buhârî, Vudû ve Deavât; Müslim, Zikir.
7. Mülk ve Secde Sûreleri
Câbir’den (r.a.) rivayet edildiğine göre Peygamber Efendimiz (s.a.v.), Secde sûresini (Elif Lâm Mîm Tenzîl) ve Mülk sûresini (Tebâreke) okumadan uyumazdı. Mülk sûresi otuz âyettir; ezberlemek için her gece birkaç âyet eklemek iyi bir yöntemdir. Başka bir hadiste Mülk sûresinin, okuyanı bağışlanıncaya kadar ona şefaat edeceği bildirilmiştir.
Kaynak: Tirmizî, Fezâilü’l-Kur’ân (hadis no. 2892 ve 2891).
Gece Uyanınca Okunacak Zikir
Ubâde b. Sâmit’in (r.a.) rivayetine göre, gece uyanan kişi şu zikri söyler, ardından dua ederse duası kabul edilir; abdest alıp namaz kılarsa namazı da kabul olunur:
Okunuşu: Lâ ilâhe illallâhü vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamd, ve hüve alâ külli şey’in kadîr. Elhamdülillâh, ve sübhânallâh, ve lâ ilâhe illallâh, vallâhü ekber, ve lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh.
Kaynak: Buhârî, Teheccüd (hadis no. 1154).
Kötü Rüya Görünce Ne Yapılır?
Hadislerde güzel rüyanın Allah’tan, kötü rüyanın ise şeytandan olduğu bildirilmiş ve kötü bir rüya gören kişiye şunlar tavsiye edilmiştir:
- Sol tarafına hafifçe üç kez tükürür gibi yapmak,
- Rüyanın şerrinden ve şeytandan Allah’a sığınmak (Eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm),
- Yattığı taraftan diğer tarafa dönmek,
- Rüyayı kimseye anlatmamak; isterse kalkıp namaz kılmak.
Bunları yapan kişiye o rüyanın zarar vermeyeceği bildirilmiştir.
Kaynak: Buhârî, Ta’bîr; Müslim, Rüyâ.
Uyanınca Okunan Dua
Okunuşu: Elhamdülillâhillezî ahyânâ ba’de mâ ematenâ ve ileyhi’n-nüşûr.
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ
Anlamı: “Bizi öldürdükten (uyuttuktan) sonra dirilten (uyandıran) Allah’a hamdolsun. Dönüş O’nadır.”
Kaynak: Buhârî, Deavât.
Yatmadan Önce Okunacaklar: Özet Tablo
| Ne okunur? | Kaç kez? | Kaynak |
|---|---|---|
| İhlâs, Felak, Nâs (avuçlara üfleyerek) | 3 kez | Buhârî |
| Âyetü’l-Kürsî | 1 kez | Buhârî |
| Bakara 285–286 | 1 kez | Buhârî, Müslim |
| Sübhânallâh / Elhamdülillâh / Allâhu ekber | 33 / 33 / 34 | Buhârî, Müslim |
| Bismike’llâhümme emûtü ve ahyâ | 1 kez | Buhârî |
| Teslimiyet duası (en son) | 1 kez | Buhârî, Müslim |
| Mülk ve Secde sûreleri | 1 kez | Tirmizî |
Hepsini okumaya vakti olmayan kişi, en kısa olanlardan başlayabilir: Üç Kul sûresi ve “Bismike’llâhümme emûtü ve ahyâ” birlikte bir dakikadan kısa sürer.
Sünnete Uygun Uyku Adabı
- Abdestli yatmak: Berâ b. Âzib hadisinde tavsiye edilmiştir.
- Sağ tarafa yatmak: Aynı hadiste geçer.
- Yatağı silkelemek: Yatmadan önce yatağı silkelemek tavsiye edilmiştir (Buhârî, Deavât).
- Erken yatmak: Peygamber Efendimiz yatsı namazından sonra boş konuşmayı sevmezdi (Buhârî, Mevâkît).
Çocuklara Uyku Duası Öğretmek
Çocuklara önce en kısa dua olan “Bismike’llâhümme emûtü ve ahyâ” öğretilebilir. Ardından İhlâs, Felak ve Nâs sûreleri her gece birlikte okunarak alışkanlık haline getirilebilir. Yatmadan önce birkaç dakikalık bu okuma, çocuk için huzurlu bir uyku ritüeline dönüşür.
Sık Sorulan Sorular
Bu duaların hepsini her gece okumak gerekir mi?
Hayır, bunlar sünnettir. Kişi gücü yettiği kadarını okuyabilir. Kısa olanlarla başlamak ve zamanla diğerlerini eklemek iyi bir yöntemdir.
Uyku duaları Türkçe okunabilir mi?
Dualar Türkçe anlamıyla da yapılabilir. Sûrelerin ise Arapça okunması gerekir; anlamlarını bilmek okumayı daha bilinçli hale getirir.
Teslimiyet duası neden en son okunur?
Berâ b. Âzib hadisinde Peygamber Efendimiz bu duayı “söyleyeceğin son söz” olarak okumasını tavsiye etmiştir. Bu yüzden diğer dualar ve sûreler okunduktan sonra, uyumadan hemen önce okunur.
Uyku duaları abdestsiz okunur mu?
Evet. Dua ve zikirler için abdest şartı yoktur; ezberden sûre okumak için de abdest gerekmez. Ancak hadiste abdestli yatmak tavsiye edildiği için mümkünse abdest almak daha faziletlidir.
İlgili Yazılar
- Âyetü’l-Kürsî: Okunuşu, Anlamı ve Fazileti
- Sabah ve Akşam Okunacak Dualar
- Tesbihat Nasıl Yapılır? Namaz Sonrası Zikirler
Kaynakça
- Kur’ân-ı Kerîm, Nebe’ 78/9; Bakara 2/255, 2/285-286.
- Buhârî, el-Câmiu’s-sahîh: Fezâilü’l-Kur’ân, Vekâle, Deavât, Vudû, Nafakât, Teheccüd, Ta’bîr.
- Müslim, el-Câmiu’s-sahîh: Zikir ve Dua, Salâtü’l-müsâfirîn, Rüyâ.
- Tirmizî, es-Sünen, Fezâilü’l-Kur’ân.
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Dua ve Zikir kitapları.
Not: Bu yazı dinî bilgilendirme amaçlıdır. Fıkhî konularda Diyanet İşleri Başkanlığı’nın yayınlarına veya bir din görevlisine danışmanızı tavsiye ederiz.